Parawany

Słowem oznaczającym „parawan”, w języku japońskim, jest byōbu (oznacza on „ochronę przed wiatrem”).
Japońskie parawany składają się zwykle z kilku, połączonych paneli, które dekorowane są malowidłami lub kaligrafią. Ich podstawową funkcją jest dzielenie wewnętrznej przestrzeni pomieszczeń, oraz wydzielanie intymnych miejsc w domach.
Historia parawanu zaczyna się w Chinach, przed końcem III w.n.e (czasy panowania dynastii Chan). Źródłosłów japońskiego słowa byōbu, wskazuje na fakt, iż pierwotnie meble tego typu służyły przede wszystkim ochronie przed przeciągami.
Pierwsze byōbu zaczęły być wykonywane w Japonii w VIII w n.e i na początku wykazywały one przede wszystkim silne wpływy wzornictwa chińskiego i koreańskiego.
Później techniki zaczęły się rozwijać, a motywy zmieniać w zależności od okresu.
W okresie Nara (646 – 794) parawany miały głównie postać pojedynczych paneli – było to bezpośrednie nawiązanie do stylu chińskiego. Formy bardziej rozbudowane, o kilku panelach, zaczęły pojawiać się jako ważny element ceremonii na cesarskim dworze. Wzmiankowane panele składały się z sześciu elementów – drewniane ramy były obite jedwabiem, a panele łączone skórą lub jedwabnymi sznurami.
W okresie Heian (794 – 1185) byōbu zaczęły się upowszechniać – najwięcej egzemplarzy można były znaleźć w daimyo (rezydencjach lokalnych władców), w świątyniach buddyjskich oraz w sanktuariach shintō. Nowością było zastosowanie innego typu mocowania paneli: zamiast jedwabnych sznurów zaczęto używać zenigata – były to metalowe zawiasy formowane w kształcie monety.
W okresie Muromachi (1392 – 1568) byōbu zanotowały jeszcze większą popularność niż w poprzednich czasach. Były one ustawiane w wielu rezydencjach, dojo (ośrodkach nauki i doskonalenia sztuk walki) i sklepach. W tym czasie można zanotować kolejną zmianę w systemie zawiasów – metalowe substytuty zenigata zostały pokryte papierem, co miało zmniejszyć wagę parawanu, ułatwić jego przenoszenie i wzmocnić łączenia. Ten nowy sposób łączenia zmniejszył także odstępy między panelami co pozwoliło artystom na przysłowiowe rozwinięcie skrzydeł i spowodowało i zaczęli oni malować duże sceny (często monochromatyczne), odwołujące się do motywów zaczerpniętych z natury oraz znanych japońskich widoków. Papierowe zawiasy wymusiły także zmiany w kolorystyce – panele parawanów były wykonywane w jasnych kolorach. Kraty paneli były zazwyczaj wykonywane z miękkiego drewna, z użyciem sztyftów bambusowych. Były pokrywane jedną lub dwoma warstwami papieru, który miał za zadanie usztywnić całą konstrukcję i przygotować podłoże pod instalowane malowidła. Po nałożeniu warstwy z malowidłem (często używano także brokatu), całość panelu była wmontowywana w lakierowaną ramę, najczęściej koloru czarnego lub ciemno-bordowego. Na ramie instalowano także ozdobne paski i kątowniki, jako element dekoracyjny, ale także ochronny – miały one za zadanie chronić lakier.
W okresie Azushi – Momoyama (1568 – 1600) oraz w okresie Edo (1600 – 1868) popularność byōbu ciągle rosła. Piękne, zdobione parawany stały się synonimem statusu i pozycji w kraju rządzonym przez samurajów. Ze względu na wzrastająca prestiżową rolę, parawany zaczęły być zdobione techniką złotych warstw, zwaną kinpaku. Malowidła były także pokrywane żywymi kolorami, stosowanymi w przypadku scen o charakterze codziennym oraz przyrodniczym – tak narodziła się artystyczna szkoła Kanō.
Obecnie byōbu są często wykonywane maszynowo lub sprowadzane z Chin, jednakże pozostało kilka rodzin specjalizujących się w tym fachu.
Poniżej strona pokazująca etapy wyroby paneli:
>robienie paneli byōbu<
Dzisiejsze aranżowanie parawanów w nowoczesnych pomieszczeniach często polega na ich wieszaniu, jako elementu dekoracyjnego.
>klik<, >klik<
W poniższych linkach podaję zarówno przykłady parawanów historycznych jak i współczesnych.

Byōbu można podzielić na rodzaje, klasyfikując je pod względem:

• ilości i wielkości paneli:

---) Tsuitate: byōbu posiadające jeden panel zdobniczy, jako jedyne posiadały one nóżki, najstarszy rodzaj parawanu (okres Nara)
podwójne tsuitate, technika yuzen-zome >klik<, >klik<

---) Nikyoku byōbu lub Nimaiori byōbu: parawan posiadający dwa panele, po raz pierwszy pojawił się w środkowym okresie Muromachi, ten rodzaj jest używany w salach przeznaczonych do przeprowadzania ceremonii herbacianej – ustawiany jest on zazwyczaj na brzegu maty gospodarza i jego zadaniem jest wydzielić przestrzeń niewidoczną dla gości, jego wymiary to 60 cm wysokości i 85 cm szerokości, jeżeli są używane w kontekście ceremonii herbacianej parawany tego typu zwane są furosaki byōbu (jest on zwykle niższy niż nikyoku, nazwa ta oznacza „parawan przed koszem”, byōbu tego typu jest zwykle używane za przenośnym ogniskiem w trakcie ceremonii herbacianej)
>klik<, >klik<, >klik<
furosaki: >klik<, >klik<, >klik<, >klik<

---) Yonkyoku byōbu: byōbu posiadający cztery panele, jego największą popularność zauważa się w okresach Kamakura i Moromachi, były one wtedy zwykle ustawiane w korytarzach, później były one także używane w ramach wyposażenia ceremonii seppuku, a także w poczekalniach herbaciarni (późny okres Edo)

>klik<, >klik<, >klik<

--) Rokkyoku byōbu lub rokumaiori byōbu: parawan składający się z sześciu paneli, jest to jeden z najbardziej popularnych modeli, wymiary: 1,5 metra wysokości, 3,7 metra szerokości.
>klik<, >klik<, >klik<, >klik<

--) Jūkyoku byōbu: byōbu posiadający dziesięć paneli, często używany jako rodzaj tła lub zasłony w hotelach i dużych salach.
>klik<, >klik<

·        tematów

--) Furosaki byōbu (wzmiankowane już powyżej)

--) Ga no byōbu: nazwa ta oznacza „długowieczny parawan”, prawdopodobnie był używany już w okresie Heian, miał za zadanie chwalić długowieczność za pomocą umieszczonych na panelach poematów waka, zdobiony był przedstawieniami ptaków i kwiatów odwołujących się do pór roku.
>klik<, >klik<, >klik<, >klik<

--) Shiro-e byōbu lub shirae byōbu: panele zdobione malowidłami wykonywanymi tuszem na białych, jedwabnych podłożach, w okresie Edo były one używane w trakcie ceremonii ślubnych, a także w pokojach gdzie przebywało nowonarodzone dziecko (stąd były także nazywane ubuya byōbu co oznacza „parawan miejsca urodzenia”), najczęściej zdobione motywami żurawi, żółwi, sosny, bambusa i feniksa.
>klik<, >klik<, >klik<, >klik<, >klik<

--) Makura byōbu: nazwa ta oznacza „parawan poduszkowy”, wysoki na pół metra, składający się z dwóch paneli jest najczęściej używany w sypialni, ma za zadanie służyć jako stojak na ubrania i inne akcesoria, a także jako mebel służący do wydzielania przestrzeni prywatnej
 >klik<, makura byōbu wydzielający intymną przestrzeń dla kochanków >klik<

--) Koshi byōbu: wyższy niż makura byōbu, używany w okresie Sengkoku, zwykle był umieszczany za gospodarzem – miał za zadanie uspokajać gości, iż nikt nie czatuje za ich plecami.
>klik<
Parawany są znane i cenione w Japonii - na ich cześć ma miejsce nawet Byōbu Matsuri. Odbywa się on w Gion w dniach 14-16 czerwca. W tych dniach mieszkańcy otwierają swoje drzwi i pokazują wszystkim swoje dobra i pamiątki (m.in parawany)
>klik<, >klik<

Parawany są obowiązkowym elementem sali na ozashiki - na ich tle gejsze występują i grają, goście bawią się...czasami nawet same byōbu mogą być elementem zabawy! Na poniższych zdjęciach tsuitate, nikyoku i yonkyoku.
>klik<, >klik<

>źródło<, >źródło<, >źródło<

Ya ne,
shikomi Yurika